Đối thoại là trung tâm của mọi mối tương quan. Ai cũng thấy rằng, người không có khả năng nói hoặc nghe thì khó nối kết tương giao. Có những đôi vợ chồng phải tìm đến nhà tâm lý trị liệu để xin giúp đỡ chỉ vì họ không đối thoại được với nhau. Trong mọi lãnh vực, liên lạc đối thoại đóng một vai trò quan trọng vì nhờ đối thoại người ta mới biết được những tin tức, đồng thời cũng thông đạt cho nhau những điểm tốt, những điểm sai lầm cho công việc để sửa chữa.
Là tín hữu, sự đối thoại còn có tầm quan trọng hơn nữa, vì nhờ đó, con người có thể thực hiện được tình yêu thương. Sự đối thoại thường kết hợp bởi hai hành động là NGHE và NÓI. Có người cho đối thoại là một nghệ thuật lấn áp kẻ khác theo ý muốn của họ mà quên rằng: Dù nói hay cách mấy, nếu không có người nghe thì nói cũng chẳng có giá trị và ích lợi gì.
Vì thế, yếu tố của bất cứ sự liên lạc đối thoại nào cũng đòi người nói phải có người nghe, và lắng nghe cũng lại là một nghệ thuật. Vậy phải nghe như thế nào? Phải nói làm sao? Trước hết, phải nghe cho chu đáo, đó là một trong những cách chứng tỏ quan tâm đến người khác, là biết nghe khi họ nói. Chúng ta có thể đến bất cứ ai bằng cách nghe họ nói. Nhiều người nghĩ rằng, thực thi bác ái thì phải làm những việc lớn lao như Mẹ Têrêxa thành Calcutta.
Nhưng trong thực tế, khi ta biết lắng nghe, là ta đã thực thi bác ái. Nghe cho chân thành, và hiểu được những gì kẻ khác muốn tâm sự. Điều đó phải phát xuất từ lòng muốn, và sự quan tâm của ta đối với kẻ khác. Có một người muốn tâm sự, nói chuyện với ta, là đã mời ta chia sẻ thế giới của họ. Hay khi họ chia sẻ gánh nặng với ta, ta phải biết tỏ ra quan tâm đáp lại. Hãy có niềm tin khi nghe. Người ta thường tin rằng nói ra được điều gì đó, thì tốt hơn là lắng nghe người khác nói.
Tuy nhiên, thực tế cho ta thấy, nghe là một nghệ thuật quan trọng nối kết chặt tình thân hữu và người nói cảm thấy được nâng đỡ khi có người lắng nghe họ. Lắng nghe còn là một phương pháp tâm lý trị liệu. Lắng nghe là phương thế để thắt chặt các mối liên hệ và giúp cho thấy rõ rệt khả năng yêu thương. Đó là về cách lắng nghe. Còn về nói, thì cần phải nói như thế nào? Trước hết, cần phải biết nói một cách chân thành. Biết lắng nghe là điều tốt đẹp, biết nói cách chân thành là điều quí giá. Khi ta nói với một người nào đó là ta chia sẻ tình người với họ. Khi nói như vậy, ta trở thành gần gũi họ hơn.
Tuy nhiên, điều cần thiết phải nói là đừng nói nhiều về chính mình. Tuy nhiều khi ta cũng không nên ngại ngùng phải nói về chính mình, nghĩa là sẵn sàng để người khác biết niềm vui, nỗi buồn của mình. Phải biết dùng lời chân thành, nhất là khi nói về chính mình. Nhiều mối liên hệ không có chiều sâu, chỉ vì người ta không thực sự nói lên những gì họ muốn. Thường là người mà ta quen lâu, đã là người dễ dàng để nói và điều này cần phải có thời gian, và khi ta nói tất cả những gì ta nghĩ trong đầu mình ra, thì cũng chưa phải gọi là nói chân thành, đôi khi thiếu khôn ngoan.
Vậy, nói cho chân thành, là nói những gì quan trọng cần thiết, và sự đối thoại sẽ có thời gian, vì nó không thể phát sinh qua một đêm, một cách tự động liền ngay. Thánh Giacôbê tông đồ, nơi thư của ngài cho cộng đoàn tín hữu, chương 1 câu 19, đã khuyên mọi người hãy chậm nói và mau lắng nghe, ngài đã viết như sau: Anh em nên biết rằng: Mỗi người phải mau nghe, đừng vội nói, và khoan giận. Vì khi nóng giận con người không thực thi đường lối công chính của Thiên Chúa.
Và thánh Phaolô tông đồ, nơi thư Êphêsô cũng đã khuyên các tín hữu của mình như sau: Anh em đừng bao giờ thốt ra những lời độc địa, nhưng nếu cần, hãy nói những lời tốt đẹp để xây dựng, và làm ích cho người nghe. Anh em chớ làm phiền lòng Chúa Thánh Thần, vì chính Người là dấu ấn ghi trên anh em. Để chờ ngày cứu chuộc, đừng bao giờ chua cay, gắt gỏng, nóng nảy, giận hờn hay la lối thoá mạ. Phải loại trừ mọi hành vi gian ác, trái lại phải đối xử tốt với nhau. Phải có lòng thương xót và biết tha thứ cho nhau như Thiên Chúa đã tha thứ cho anh em trong Đức Kitô.
Lạy Chúa, xin dạy con biết sống chân thành, với mọi người con gặp trong cuộc sống thường ngày, để thể hiện tình yêu thương và làm chứng cho tình yêu thương của Thiên Chúa. Amen.
