Nơi những trang đầu của sách sáng Thế, chúng ta đọc thấy Thiên Chúa đã tạo dựng người nam, rồi cho sống trong vườn địa đàng, đầy đủ mọi sự, đầy cây trái thơm ngon. Thế nhưng, người nam vẫn cảm thấy cô đơn, không hạnh phúc. Thiên Chúa phải tạo dựng người nữ để làm bạn với người nam. Con người ở một mình không tốt, thế là cuộc đối thoại giữa con người với nhau được bắt đầu. Đối thoại là chiều kích hiện sinh không thể thiếu trong cuộc đời con người. Cái "Tôi" luôn luôn hướng đến một ngôi vị khác, ngoài tôi ra, đối thoại để phát triển chính mình.
Triết gia Hy Lạp, ông Socrate đã nói: "Ánh mắt của người khác, nhất là ánh mắt của một người bạn là tấm gương để ta soi và sửa chữa tật xấu của mình". Chúng ta cần người bạn, chúng ta cần đối thoại. Nhưng làm sao để thực hiện tốt việc đối thoại này? Chúng ta không mơ những việc đối thoại cá thể, to lớn để giải quyết những vấn đề quốc tế, và điều khiển các quốc gia.
Nhưng muốn thực hiện tốt, mối tương quan đối thoại giữa ta với anh chị em xung quanh trong cuộc sống thường ngày trên bình diện suy tư tự nhiên, chúng ta có thể áp dụng hai chia sẻ sau đây: Trước hết là tư tưởng của triết gia Socrate, ông đã nói như sau: Lời nói và tình thương, là hai phương thế để đối thoại với anh chị em xung quanh. Lời nói và tình thương đi đôi với nhau. Tình thương giúp ta tìm ra lời nói đúng. Lời nói mà không có tình thương là lời lạm dụng để làm mất lòng. Và tư tưởng thứ hai là câu cách ngôn trong truyền thống khôn ngoan Do Thái: Thiên Chúa đã ban cho con người được hai lỗ tai, và một cái miệng.
Điều này có nghĩa là để đối thoại với nhau, con người cần lắng nghe nhiều trước khi nói. Tổng kết lẽ khôn ngoan của con người về đối thoại, chúng ta có thể nói: cần lắng nghe trước nói sau, và trong mọi sự, phải có tình thương làm linh hồn cho thái độ lắng nghe, cũng như cho thái độ nói ra. Tình thương là linh hồn cho mọi hoạt động của con người và đặc biệt với người Kitô. Tình thương đó phải là tình thương bác ái, là chính Chúa Kitô, là những tâm tình của Chúa. "Hãy mặc lấy những tâm tình của Chúa Giêsu Kitô", đó là lời khuyên của thánh Phaolô tông đồ cho các tín hữu cộng đoàn Philípphê.
Mỗi người chúng ta cần cởi bỏ con người cũ để mặc lấy con người mới, để được Chúa Kitô đổi mới, để sống hiệp thông với nhau trong sự hiệp thông với Thiên Chúa, và như thế chúng ta mới đối thoại với nhau tốt đẹp hữu hiệu. Một cách cụ thể, chúng ta hãy kiểm điểm lại cuộc sống của mình theo những lời dạy sau đây của thánh Phaolô gởi cho cộng đoàn Rôma.
Chương 12, từ câu 3 trở đi thánh Phaolô đã viết: Dựa vào ân sủng Thiên Chúa đã ban cho tôi, tôi xin nói với từng người trong anh em. Đừng đi quá mức khi đánh giá mình, nhưng hãy đánh giá mình cho đúng mức. Mỗi người tùy theo lượng đức tin Thiên Chúa đã phân phát cho họ. Như trong một thân thể, chúng ta có nhiều bộ phận, mà các bộ phận có chung một chức năng, thì chúng ta cũng vậy, tuy nhiều nhưng chỉ là một thân thể. Trong Đức Kitô, ai nấy đều liên đới với nhau, như những bộ phận của một thân thể.
Chúng ta có những đặc sủng khác nhau, tùy theo ân sủng Thiên Chúa ban cho mỗi người. Được ơn làm ngôn sứ, thì phải nói sao cho phù hợp với đức tin. Được ơn phục vụ, thì phải phục vụ, ai dạy bảo thì cứ dạy bảo, ai khuyên răn thì cứ khuyên răn. Ai phân phát thì phải chân thành, ai chủ tọa thì phải có nhiệt tâm, ai làm việc bác ái thì phải vui vẻ. Lòng bác ái không được giả hình giả bộ. Anh em hãy gớm ghiếc điều dữ, tha thiết với điều lành, thương mến nhau với tình huynh đệ, coi người khác trọng hơn mình, nhiệt thành không được trễ nải, lấy tinh thần sốt sắng mà phục vụ Chúa, hãy vui mừng vì có niềm hy vọng, cứ kiên nhẫn lúc gặp gian truân, và chuyên cần cầu nguyện.
Hãy chia sẻ với các khách đang lâm cảnh thiếu thốn, và ân cần tiếp đãi khách đến nhà. Hãy chúc lành cho những người bắt bớ anh em, chúc lành chứ đừng nguyền rủa. Vui với người vui, khóc với người khóc. Hãy đồng tâm nhất trí với nhau, đừng tự cao tự đại, và hãy ham thích những gì hèn mọn. Anh em đừng cho mình là khôn ngoan, đừng lấy ác báo ác, hãy chú tâm vào những điều mọi người cho là tốt, hãy làm tất cả những gì anh em có thể làm được, để sống hoà thuận với mọi người.
Đó là những lời khuyên hết sức thuyết phục của thánh Phaolô tông đồ. Lạy Chúa, xin cho con có một thái độ khiêm tốn, đầy tình thương đối với anh chị em xung quanh. Xin hãy ban cho con trái tim tràn đầy những tâm tình của Chúa, để sống yêu thương hiệp thông, và để đối thoại với anh chị em xung quanh trong cuộc sống hằng ngày. Amen.
